MÔ TÊ RĂNG RỨA

Là nơi cung cấp nước chè xanh và kẹo cu đơ

Tản mạn về văn minh và văn hoá

Posted by CU MÔ trên 25.02.2011

T.S Phạm Duy Nghĩa
Ngày xưa các cụ thường bảo người Tây chỉ hơn ta vì họ giỏi cái văn minh cơ khí, chứ còn phương Đông nghìn năm thâm trầm và huyền bí, nền văn trị, dùng văn để giáo hoá con người, tức là văn hoá của ta chẳng dày gấp mấy lần xứ họ.

Và cứ thế, lo ta có đặc thù, sắc thái riêng, mọi chính sách quốc gia cũng vì thế mà phải cắt xén gọt giũa cho phù hợp với người ta. Tựa như lá, cành, thân, rễ, từ ngàn đời nay thói quen sống, tư tưởng, cách người Việt Nam chúng ta nhìn và đối xử ở đời, tất cả những nguồn hành vi ứng xử âý đã tạo nên văn hoá như một cái cây dẻo dai và rắn chắc gắn với số phận dân tộc chúng ta. Chúng ta nghèo và lạc hậu, cũng một phần vì cái nền văn hoá cổ kính của chính dân tộc chúng ta.

Ngày nay, chỉ còn mười năm nữa nước ta đến hạn phải thực hiện giấc mơ lớn “công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, tức là đuổi theo cái văn minh cơ khí từ phương Tây. Từ tàu cao tốc đến điện hạt nhân, nhiều đời dành dụm hoặc nhờ vào tiền vay không chóng thì chầy nước ta sẽ có đủ những thứ tối tân ấy. Xưa cái ô tô về quê là cả làng ra xem, nay hàng triệu chiếc đang chen lấn trên đường, chủ xe giữa phố đông đôi khi tủi thân mãi bị xua đuổi mà chẳng kiếm được một chỗ khả dĩ để đậu xe. Xe hơi là sản phẩm văn minh cơ khí, nhập vào nước ta không quá khó, song liệu khuôn mặt lấp ló sau chiếc vô lăng tối tân ấy có đủ văn hoá để hành xử trong hỗn độn giao thông ngày nay, đó mới là điều đáng bàn.

Công nghiệp hoá không chỉ là tàu cao tốc với điện hạt nhân, ứng xử của con người Việt Nam cũng cần phải phù hợp với văn minh công nghiệp. Liệu văn hoá người dân nước ta, tự hào nghìn năm, trong vòng mười năm nữa, đã sẵn sàng cho những điều kiện sống mới mà người ta mong là hiện đại. Liệu tới khi ấy dân tộc chúng ta đã quen xếp hàng, quen xả rác đúng nơi quy định, biết dừng trước đèn đỏ và nhường nhịn khi tham gia giao thông? Liệu cho tới khi ấy học sinh có bớt hung hãn khi tới trường, tội phạm có giảm, trong nô nức lấn đường chào đón ngày Giáng sinh của Đức Chúa từ phương Tây có còn ai chạnh lòng lo khói hương ngày Tết.

Dùng văn hoá để giáo hoá, nếu theo cách hiểu ấy hành vi ứng xử có giáo dục không chỉ thuộc phạm vi quản lý và trách nhiệm của riêng ngành văn hoá. Thêm nữa, giữ lấy ứng xử có văn hoá không thể chỉ bằng những lễ hội và sự kiện, bằng những bằng khen và danh hiệu khu phố văn hoá, làng văn hoá, gia đình văn hoá. Lễ hội, tín ngưỡng là việc của dân gian, hình như Nhà nước nếu muốn góp phần vào giáo hoá dân chúng cần phải lo làm những công việc đúng chức năng hơn.

Khó có thể ngồi chờ cái cây văn hoá ngàn đời với âm dương ngũ hành, tục lệ và vô tận những thói quen tự diễn biến, tự đổi thay cho hợp với văn minh cơ khí ước mong sẽ đạt được vào mười năm tới. Từ truyền thống văn trị, trọng tình, Nhà nước phải tác động và những hành vi ứng xử của con người qua những chuẩn mực đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện và ép buộc thực hiện. Những chuẩn mực ấy không có gì tốt hơn là luật pháp.

Hai mươi năm yêu lấy thị trường, chợ đã đông vui với nửa triệu công ty và doanh nghiệp, tư nhân đã góp tới 48% GDP trên đất nước này. Hai mươi năm từng bước hợp thức hoá sở hữu tư nhân, nay những ông chủ mới đã dần hiện rõ mặt. Chỉ có điều văn minh công nghiệp không chỉ có được bởi kinh tế thị trường và sở hữu tư nhân. Chủ thay khuôn mặt mới song luật chơi của muôn đời chưa thật mới. Nếu pháp luật chỉ là thành luỹ bảo vệ người giàu và có thế lực, chúng ta sẽ mau chóng có tàu cao tốc và điện hạt nhân, song một nền công lý đảm bảo công bằng về cơ hội cho bất kỳ ai vẫn chưa thể đến với dân tộc chúng ta.

Vì lẽ ấy, trên hành trang vươn tới văn minh công nghiệp hoá, tự hào với ngàn năm văn trị, song xin đừng quên những thành tố khác đảm bảo cho quốc gia bền vững. Đó chính là xã hội công dân với hàng triệu công dân tích cực tham gia xây dựng và giám sát chính quyền. Đó cũng chính là một chế độ thượng tôn pháp luật, như cách đây hàng thế kỷ những người ái quốc Việt Nam đã từng mong “bảy xin hiến pháp ban hành, trăm điều phải có thần linh pháp quyền ”.

Advertisements

20 phản hồi to “Tản mạn về văn minh và văn hoá”

  1. Tem cấy mồ 😀

  2. Sang Đức thấy người ta sống văn hóa kỷ cương ở tất cả mọi vấn đề , tất cả mọi lĩnh vực , chị tự hỏi không hiểu nền nếp này họ có tự bao giờ . Bên mình lộn tùng phèo , người có ý thức sống với người vô thức thấy phí công mình nghiêm túc . Nhà nào có văn hóa thì cả nhà đều thế , nhà thiếu văn hóa thì cũng cả nhà đều thế . mà cái gen di truyền nó mạnh lắm cậu ơi , nó được tạo thành gen bởi cuộc sống với “phản xạ có điều kiện” , rồi “phản xạ có điều kiện” lại tạo thành gen .ÔI không biết hình thành nếp sống kỷ cương cho xã hội bằng cách nào giữa cái mớ hỗn độn này 😦

    • said

      Có điều rất lạ là tại sao cũng người Việt cả, nhưng ở trong nước thì rất luộm thuộm trong việc ứng xử với xã hội, nhưng ra nước ngoài (những nước văn minh) thì cũng người đó lại tỏ ra văn minh không kém!

      • trà hâm lại said

        Đơn giản : đi với bụt mặc áo cà sa – đi với ma mặc áo giấy !

      • trà hâm lại said

        Và cả điều kiện nữa chớ. Ví dụ khi một xe khách đậum tất cả xuống và đứng … đái bên đượng . Nếu ngay đ1o có nhà vệ sinh thì chắc chắn không ai đái bên ngoài ( giống như vào phòng chờ sân bay vậy )

      • ha linh said

        Thực ra ở nhà mình nhiều khi khó mà làm được đúng nguyên tắc lắm Mô.

    • ha linh said

      Bác Nghĩa ni học ở Đức về đó chị Lan.

  3. Small said

    Đến giờ về rồi, em tranh thủ điểm danh để xí chổ trước :). Em xin phép đọc sau anh Mô nhé! chúc anh Mô những ngày cuối tuần vui vẻ.

  4. levinhhuy said

    Bác Mô không có cái… “tư duy theo nhiệm kỳ”, tháng 5 này em ứ thèm bỏ phiếu cho bỏ phiếu bác Mô! 😛

  5. Như Mai said

    NM đây, mấy bữa ni mới vô năm học mới được vài tuần mà cả hai mẹ con bị cảm cúm ho lụ khụ, trời nóng và nhễ nhại k thua gì mùa hè ở SG. May mà cũng bớt rồi. Mô kế hoạch đi chơi tiếp là ở xứ mô?

  6. Small said

    Em thì em ko tin vào sự thay đổi lắm, có chăng thì đến đời con cháu của mình thôi. Bây giờ cứ cố gắng mà sống, mà tồn tại với XH hiện tại.

  7. “Khó có thể ngồi chờ cái cây văn hoá ngàn đời với âm dương ngũ hành, tục lệ và vô tận những thói quen tự diễn biến, tự đổi thay cho hợp với văn minh …”
    À, có chữ Tự diễn biến đây. Phản động, phản động!!!!! Bắt lấy, trói lại!!!

  8. Cuối tuần vô thăm nhà anh.Đọc xong cái bài ni thấy đúng là tản mạn thiệt. Biết răng được?

  9. Văn hóa xếp hàng, văn hóa chờ đèn đỏ, văn hóa chờ tàu hỏa, văn hóa trên xe buýt… ngẫm mới thấy dân mình đã quá ỷ lại và tự huyễn hoặc vào bốn ngàn năm lịch sử.

  10. Manh Tan said

    Lâu rồi nhớ anh nên ghé thăm đây. Anh khỏe ko? Mà cho lại em số dđ để mấy hôm nữa về quê còn gọi. Em mất máy nên mất số rồi. Mà anh có còn số của em nữa ko. Em cho cho chắc ăn vậy: 0912047001

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: