MÔ TÊ RĂNG RỨA

Là nơi cung cấp nước chè xanh và kẹo cu đơ

Gửi em ở cuối sông Hồng

Posted by CU MÔ trên 28.05.2011

Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt-Bên kia là "nước lạ".

Từ năm 1979 đến năm 1982, Mô đóng quân ở Lào Cai, nơi khởi nguồn con sông Hồng chảy vào đất Việt. Cũng vì vậy, như bao người đã từng sống và công tác ở đây cũng như bao người Việt Nam yêu Tổ quốc, mỗi khi nghe bài hát “Gửi em ở cuối sông Hồng” của nhạc sỹ Thuận Yến lại không khỏi bồi hồi.

Nhưng ít ai biết xuất xứ của bài hát này như thế nào? Xin trân trọng giới thiệu với mọi người bài viết dưới đây nói về điều đó.

Trong tuyển tập “Văn học dân tộc và miền núi” do Nhà Xuất bản Giáo dục ấn hành năm 1998, bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” được giới thiệu cùng 87 bài thơ của các tác giả khác. Tuy nhiên, những dòng giới thiệu về tác giả rất ngắn ngủi: “Dương Soái, dân tộc Kinh; tên khai sinh: Dương Văn Soái; sinh năm 1950; quê quán: tỉnh Hà Nam”…

Tôi lên biên giới phía Bắc tìm hiểu mới biết, tác giả của “Gửi em ở cuối sông Hồng” hiện đang là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Yên Bái. Xin số điện thoại và gọi xin gặp, ông bỏ cuộc liên hoan, ngồi đợi tôi và rưng rưng kể lại những cảm xúc đã viết thành bài thơ, được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc cho bài hát cùng tên, vẫn nguyên giá trị đến hôm nay.

Nhà thơ Dương Soái

Năm 1979, ông mới tròn 29 tuổi đời và đang công tác tại Đài Phát thanh – truyền hình Hoàng Liên Sơn (khi đó chưa tách 2 tỉnh Lào Cai và Yên Bái), sau khi đã phục vụ thời gian dài trong ngành địa chất và làm thơ, cộng tác với nhiều đầu báo, được khá nhiều giải thưởng về thơ ở cả tỉnh và Trung ương.

Hồi tưởng lại thời điểm tháng 2-1979, ông kể: Hồi đó đúng dịp sau Tết, ông mới đi công tác cả tháng trời tại các xã của mấy huyện vùng cao Văn Chấn. Mù Căng Chải, Nghĩa Lộ… Mới về đến cơ quan vài ngày và viết xong bài phản ánh về công tác chuẩn bị vào vụ lúa đông xuân thì sáng 17-2-1979, ông được tin có chiến sự nổ ra ở biên giới. Cấp trên yêu cầu: “Phải có ngay bài phản ánh về tình hình” khiến lãnh đạo Đài cuống quýt tìm và rút cục phải gọi “cậu phóng viên trẻ, khoẻ, đi miền núi xa xôi – gian khổ nhiều hơn đi đường nhựa” lên động viên, giao nhiệm vụ “lên ngay biên giới”.

Nhận lệnh, ông xách balô, đi nhờ xe bộ đội ngược lên Lào Cai. Buổi chiều 17-2 lên đường, tờ mờ sáng ngày 18-2-1979, ông đã có mặt tại huyện lỵ Cam Đường, Lào Cai (bấy giờ là Hoàng Liên Sơn).

Vừa chân ướt chân ráo, ông đã “dính đủ” trận pháo của đối phương và chứng kiến cảnh 1 chiến sĩ Cảnh sát bảo vệ Trạm thu phát sóng của Đài Phát thanh bị thương nặng, máu loang đỏ cả nền đất, mấy giẻ xương sườn gãy vụn. Hết trận pháo, ông đi bộ lên phía súng nổ và ngược dòng người sơ tán lên cây số 4. Ông cùng một số anh em bộ đội tìm ra tuyến trên và chứng kiến cảnh người dân gồng gánh tài sản, ngơ ngác – gào khóc tìm người thân con cái, trên mặt ai cũng biểu lộ sự ngỡ ngàng, không hiểu nổi những gì vừa mới và đang xảy ra ở mảnh đất họ đã “chôn nhau, cắt rốn”..

Thám báo Trung Quốc bị bắt sống

Đi đến khu vực Cty Dược thị xã Lào Cai, cách biên giới chừng 2 km, bộ đội ta ngăn lại, không cho ông đi tiếp dù có trình bày là phóng viên. Không thể quay lui, ông tìm đến Sở Chỉ huy Tiền phương (SCH) của mặt trận Hoàng Liên Sơn, lúc đó đang đóng tạm tại khu vực Cam Đường, thị xã Lào Cai để… xin vào vùng chiến sự.

Dẫu là “người nhà” nhưng ông vẫn không được phép vào khu vực chiến sự, chỉ được ở lại SCH lấy thông tin, viết bài. Cũng tại đây, ông đều đặn chuyển các tin bài về cho Đài tỉnh kịp thời phát sóng. Loanh quanh ở SCH, cứ thấy bộ đội, dân quân từ mặt trận về tập trung, ông lại sán đến hỏi han, chi chép làm tư liệu viết bài.

“Kỷ niệm tôi không thể nào quên là gặp những chiến sĩ C117, Công an Vũ trang bảo vệ mục tiêu Thị uỷ rút về SCH thay quân!” – Nhà thơ Dương Soái nghẹn ngào: “Người ở tuyến dưới lên cứ tưởng đồng đội mình hy sinh hết. Khi gặp nhau cứ ôm nhau khóc, mặc cho máu từ các vết thương chảy ròng ròng!”. Các chiến sĩ Công an Vũ trang nói với ông: “Anh là nhà báo, nói hộ với người thân của là chúng em vẫn sống và đang bảo vệ đất của mình!”.

Những ngày ở SCH, nhà thơ Dương Soái đã chứng kiến cảnh các đơn vị bộ đội thay quân, đưa người bị thương về tuyến sau, đưa người còn khoẻ lên tuyến trước và các chiến sĩ tranh thủ gặp gỡ, nhắn nhủ ngay trước khi di chuyển. Cũng chính ông thành người được bộ đội gửi gắm, nhắn nhủ nhiều nhất. Ai cũng nhờ ông gửi thư, đánh điện về báo tin cho gia đình: Người nhờ chuyển phong thư đã viết sẵn; người lại “bắt” ông ngồi đợi để xin mảnh giấy, cây bút ghi vài chữ về cho gia đình; có người quá vội, chỉ đưa ông mảnh giấy ghi địa chỉ người thân và nhờ “Anh cứ viết báo tin là em vẫn còn sống, vẫn chiến đấu!”; người nói sơ qua nội dung thư và nhờ ông… viết báo tin. Rút cục, sau mấy ngày ở SCH, những lá thư bộ đội nhờ ông gửi hộ, được đựng đầy chặt chiếc túi 3 đồng, mậu dịch bán lúc bấy giờ.

Công an Vũ trang phục kích đón lõng thám báo

Hôm rời Lào Cai về Yên Bái, trong lúc ngồi đợi tàu tại sân ga Phố Lu, ông mang thư của bộ đội ra sắp xếp lại: Thư đã có tem, địa chỉ cụ thể; chưa có tem; chưa có phong bì; chưa có nội dung… Khi đã “phân loại” hàng trăm lá thư, ông ngỡ ngàng bởi hầu hết bộ đội ta đều quê ở các tỉnh nằm dọc theo bờ sông Hồng (Yên Bái, Phú Thọ, Hà Tây, Hà Nội, Thái Bình, Hà Nam…) và đa số thư đều gửi cho vợ, người yêu ở những địa phương nằm dọc sông Hồng.

Ngỡ ngàng và liên hệ đến tình hình chiến sự đầu thắng 2 -1979, cảm nhận cái giá rét – gió mùa Đông Bắc hiện tại, nhớ màu nước sông Hồng quanh năm đỏ rực phù sa và tháng 2 đúng mùa con nước… ông quặn lòng nhớ tới vợ con ở Duy Tiên, Hà Nam cũng chung tâm trạng như hàng vạn, hàng triệu người vợ – người mẹ – người yêu khác, đang mong ngóng, lo lắng tin của chồng, con, người yêu nơi biên g…

Xúc động, Dương Soái ngồi bệt xuống sân ga Phố Lu viết bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” chỉ trong đúng 2 tiếng đồng hồ. “Vừa viết, nước mắt tôi vừa chảy ra giàn giụa!” – Ông đỏ hoe mắt và ngước mắt nhìn cây đào núi nở hồng rực ngoài cửa sổ.

Giữa đường hành quâ

Nhà thơ Dương Soái kể: Về thị xã Yên Bái, ông dành nửa ngày để ra bưu điện cây số 5 gửi điện, viết thư hộ lính và mua tem, phong bì “hoàn thiện” những lá thư chưa đủ “quy chuẩn”. Hôm đó, thùng thư bưu điện cây số 5 đầy chật thư bộ đội do ông gửi và cô nhân viên bưu điện đã phải gom thêm bao tải..

Bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng” của Dương Soái mãi thời gian sau mới được đăng tải bởi ông lại tất tả ngược lên biên giới phía Bắc làm nhiệm vụ của phóng viên chiến trường. Ngay sau khi được gửi đi, bài thơ đã được in ở rất nhiều báo, tạp chí và các tuyển tập thơ văn khác và trở thành bài thơ… truyền thống với bộ đội ta lúc đó.

Tuy nhiên, mãi đến năm 1980, bài thơ mới trở nên nổi tiếng sau khi được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc với cái tên “Gửi em ở cuối sông Hồng”. Dương Soái cũng chỉ biết “đứa con tinh thần” của mình… thành danh khi nghe lời nhắn của 1 người bạn: “Bài thơ được nhạc sĩ Thuận Yến phổ nhạc, Đài Tiếng nói Việt Nam vừa phát! Hay lắm!”.

Cột mốc biên giới Cao Bằng

Vài năm sau, Dương Soái mới gặp nhạc sĩ Thuận Yến tại nhà Giám đốc nhà máy Thủy điện Thác Bà, Yên Bái nhân dịp nhạc sĩ lên công tác. Nhà thơ rất xúc động khi được biết: Vừa lên đến Yên Bái, nhạc sĩ Thuận Yến đã hỏi ngay địa chỉ của Dương Soái để tìm gặp cảm ơn và nói lời tri kỉ… Mặc dù, nhạc sĩ Thuận Yến đã không giữ nguyên một số câu chữ trong bài thơ của Dương Soái, nhưng vẫn giữ nguyên được hồn của bài thơ và thổi bùng vào trong đó sức sống mãnh liệt. Chẳng thế mà bài thơ – bài hát đó vẫn sống cho đến bây giờ.

Trong lời bình bài thơ “Gửi em ở cuối sông Hồng”, tác giả Ngô Vĩnh Bình đã viết: “Tứ của bài thơ không có gì mới, nhưng lời thơ lại rất mới, rất thời sự và thật Việt Nam. Bài thơ cũng nói về nỗi nhớ của người ở đầu sông với người ở cuối sông nhưng là nỗi nhớ của người lính đnag chiến đấu bảo vệ biên cương với người thương nơi quê nhà. Nỗi nhớ, niềm thương được biểu hiện bình dị, nhưng nỗi nhớ, niềm thương ấy cũng thật lãng mạn… Bài thơ đến với đông đảo bạn đọc không chỉ ở sự bình dị mà còn được chắp thêm cánh bởi giàu nhạc điệu và giàu chất dân ca”.

(15-2-2009)

——————————————

Gửi em ở cuối sông Hồng

(Dương Soái)

Anh ở Lào Cai

Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt

Tháng Hai, mùa này con nước

Lắng phù sa in bóng đôi bờ

Biết em năm ngóng, tháng chờ

Cứ chiều chiều ra sông gánh nước

Nên ngày ngày cùng bạn bè lên chốt

Anh lại xuống sông Hồng cho thoả nỗi em mong

Đài báo gió mùa, em thương ở đầu sông

Đỉnh đồi cao chiến hào anh gặp rét

Biết mùa màng đồng quê chưa cấy hết

Tay em ngập dưới bùn, lúa có thẳng hàng không?

Giá chúng mình còn cái thuở dung dăng…

Anh thả lá thuyền xuôi về dưới ấy

Em ra sông chắc em sẽ thấy

Chỉ nỗi nhớ chúng mình đủ ấm mọi mùa đông.

Nhưng thơ ngây đâu còn ở chúng mình

Khi Tổ quốc trao anh lên tuyến đầu chặn giặc

Khi biên cương trong anh đã trở thành máu thịt

Đạn lên nòng anh giữ trọn nguồn sông

Nỗi nhớ cho em chưa viết được đôi dòng

Đạn quân thù bỗng cuồng điên vào thị xã

Xe tăng thù nghiến mặt sông êm ả

Nhịp cầu thù chặt đứt chờ mong

Bão lửa này mang sức mạnh hờn căm

Phá cầu thù, xé vụn xe tăng giặc

Giữa dòng sông nghìn xác thù ngã gục

Máu giặc loang ố cả một vùng

Thì hỡi em yêu ở cuối sông Hồng

Nếu gặp dòng sông ngàu lên sắc đỏ

Là niềm thương anh gửi về em đó

Qua màu nước sông Hồng, em hiểu chiến công anh

Lào Cai, 1979

Theo blog Mai Thanh Hải

Advertisements

29 phản hồi to “Gửi em ở cuối sông Hồng”

  1. TEM ! Lúc này hay được tem, may mà vàng cũng đang chũng lại, hihihi

  2. Choitre said

    Khi nghe bài hát này thấy thật hay, nhưng nghe kỹ ca từ thì vẫn là thơ Tố Hữu.

    • said

      Thì đều là thơ tuyên truyền “kích động” thôi mừ. Nhưng phải thừa nhận là bài ni đọc thấy trữ tình hơn thơ của đồng chí Hữu 😀

      • Choitre said

        Lấy máu giặc để nói lên tình yêu trai gái, cái ni chỉ có ở Vn.

        Quốc ca Việt cũng nên thay đổi đi thôi. Bao nhiêu năm rồi vẫn đạp trên xác người mà đi để nói lên tính hùng dũng. Nghe không thấy tính nhân văn. Học sinh mỗi tuần lại được nghe được gào, bảo sao chúng không đánh nhau lột áo đâm chém chứ.

        Thời bình rồi, phải xây dựng, giáo dục sự nhân ái thì hơn.

  3. lão ni công nhận là quá hên, cuộc đời cứ như là 3 chìm 7 nổi 9 lênh đênh, nhẽ thế mà trở thành nhà văn chăng ? Trong đời con người mà phiêu lưu từ thuở thiếu thời như rứa thì ắt vốn sống cao ngút … hè ?

  4. Phay Van said

    Nhìn mấy tập thơ in lem nhem thấy tội nghiệp, chả bù cho ngày nay người ta có tiền, in rất mỹ thuật, mà toàn thơ và truyện dỏm.

  5. cú đỉn said

    Chộ cái Foto đc Mô cầm khẩu AK chĩa vô thằng lính Tàu hồi nớ trẻ quá hè ?? Nỏ biết foto ni là thật hay dựng.Báo chí còn dựng cả chuyện chiếc xe tăng đầu tiên tiến vô dinh Độc lập đó nghe. ( sau đó bị một nhà báo Pháp..bóc mẽ)

  6. ha linh said

    Em yêu chú bộ đội bắn Mỹ tài ghê, tàu bay Mỹ tơi đây chú (Mô) bắn cho tan tành…

    • trà hâm lại said

      máy bay đàng đông chú bắn đằng tây, ấy dzô trên đất này có chú Mô@ bắn rơi máy bay …. hết xăng !

    • said

      Sai rồi cháu ơi! Chú Mô đánh Tàu chớ có đánh Mỹ mô, với lại Tàu hồi đó chỉ có vài ba cái máy bay, mần răng dám sang chơi kiểu “Điện biên phủ trên không” như tụi Đế quốc Mỹ xâm lược được.

      • ha linh said

        Rứa thì”
        Mô ở biên cương, nơi con sông Hồng chảy vào nước việt, ở nơi ấy mùa này con nước, cuối dòng sông nơi ấy quê nhà.
        Linh ở phương xa nghe đài báo gió mùa đông tới…!”! he he he

        • said

          Hay hay…riêng ca từ đoạn ni nghe bồi hồi xao xuyến quá chời là chời. Có lẽ Mô phải tình nguyện đi bộ đội lần nữa để ngày ngày ra đầu sông ngóng nhìn Linh ở cuối sông gánh nước 😀

  7. Cái hồi em làm công trình ở Bát xát, nhiều hôm đứng trên đồi nhìn xuống dòng sông Hồng chảy thẳng hướng về Hà nội mà chợt nhớ tới bài hát này. Chợt nghĩ một dòng nước nối liền tiền tuyến với hậu phương, cảnh chiến tranh và thanh bình chẳng cách xa nhau là mấy …

    • said

      Hồi đó tụi Mô ở Lào Cai nghe bài hát ni trên đài phát thanh thấy bồi hồi lắm. Mà chừ nghe lại vẫn thấy hay, vì bài hát giàu hình ảnh, trữ tình…Phần nữa là càng thấy thằng Khựa láo bao nhiêu, lại càng muốn nghe để cho…đỡ tức 😀

  8. Những thông tin qúy giá về tác giả và sự ra đời của bài thơ. Thuận Yến đã phổ nhạc và thay đổi khá nhiều câu chữ để tạo thành một bài hát đặc sắc sống mãi với thời gian.

  9. huongbuoi said

    bài ni Cha em hay hát. 🙂

  10. huongbuoi said

    Nhưng mừ thứ 7 ko thấy ảnh nu, mà thấy sông Hồng? hơi nghi ngờ… có một nỗi nhớ… he he, phải ko bác?

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: