MÔ TÊ RĂNG RỨA

Là nơi cung cấp nước chè xanh và kẹo cu đơ

Có thể bạn chưa biết: Những phố “Hàng” ở Hà Nội đã bị mất tên

Posted by CU MÔ trên 02.10.2011

Theo Tổng tập nghìn năm văn hiến Thăng Long, con số “Ba sáu” phố phường có lẽ chỉ là số tượng trưng như điệu hát cửa đình 36 giọng, trong Binh thư 36 chước, đánh cờ 36 nước, chứ thực ra Hà Nội có gần 80 chữ Hàng tên phố, sang thế kỷ mới mất đi gần 20 chữ.

Một dọc phố Hàng Gai (bán lưới đánh cá làm bằng sợi gai vì gần Hồ Thái Cực), Hàng Bông có Hàng Bông Đệm, Hàng Bông Lờ, Hàng Bông Cửa Quyền, hai bên có Hàng Mành, Hàng Hòm, Hàng Nón, Hàng Trống (còn gọi là Hàng Thêu).

Khu phố cổ nhiều Hàng nhất: Hàng Thiếc, Hàng Điếu, Hàng Đồng, Hàng Bát Sứ, Hàng Bát Đàn, Hàng Vải Thâm, Hàng Sắt, Hàng Bừa (nay là Lò Rèn), Hàng Rươi, Hàng Lược, Hàng Chai (chính ra là ngõ Chè Chai mới chính xác), Hàng Cân, Hàng Sơn (món ngon Chả Cá đã chiếm lấy tên này, thành ra phố Chả Cá).

Nhiều phố khác nữa như Hàng Quạt nằm trên phố Hàng Đàn cũ, còn Lương Văn Can lại nằm đè lên phố Hàng Quạt. Hàng Bún nằm tít phía Quán Thánh, trong khi Hàng Cháo dạt sang gần sân vận động Hàng Đẫy.

Phố Hàng Đũa là đâu, là phố Ngô Sỹ Liên. Còn Hàng Khay lại nằm kề bên Hồ Gươm, trong khi Hàng Giò là đầu phố Bà Triệu. Và bách hóa Tràng Tiền chính là đất phố Hàng Bài.

Có hai phố Hàng Vôi nay một vẫn là Hàng Vôi, một là Lý Thái Tổ. Hai phố Hàng Mã, một là Hàng Mã hiện nay, hai là Hàng Mã Vĩ gộp với Hàng Mây thành Mã Mây.

Hai phố Hàng Gà, một nối vào Hàng Cót và một chính là đầu Phố Huế, từng là cái chợ chiều họp chớp nhoáng, có rau cỏ, con cá, con gà, bán mua vội vã.

Lại còn Hàng Tre nối với Hàng Sũ, ăn ngang là Hàng Dầu, buôn bán dầu ăn dầu thắp, nay có hàng cây hoa Sưa rất đẹp nở trắng muốt về mùa Xuân (không phải hoa Sữa có dấu ngã).

Cũng quãng này còn có Hàng Mắm, Hàng Muối, Hàng Trứng, Hàng Chĩnh, toàn những phố ngắn và nhà nhỏ bé, vừa thấp vừa nông. Phố Hàng Giày có món bánh trôi nóng của nghệ sỹ Phạm Bằng bán vào buổi tối, đi một đoạn là phố Hài Tượng, tức nơi ở của những người thợ làm giày dép, hài, hán.

Hàng Cỏ không còn ai buôn cỏ mà đã có nhà ga xe lửa, đó là phố Trần Hưng Đạo. Đầu Hàng Buồm có ngõ Hàng Thịt. Hàng Đẫy thành phố Nguyễn Thái Học xe đi một chiều. Hàng Bừa không làm răng bừa nữa mà sản xuất đồ sắt như cửa cuốn.

Hàng Lọng không còn nhà nào làm ô, làm tán, làm tàn, làm lọng, nó là khúc đầu tiên của con đường thiên lý xuôi Nam.

Hàng Kèn là đầu phố Quang Trung. Hàng Chè là đầu phố Cầu Gỗ giáp với Hàng Đào, còn Hàng Cau là đầu phố Hàng Bè, giáp với Hàng Mắm.

Riêng phố Hàng Sơn từng bán sơn từ Phú Thọ chuyển về, đựng vào những cái “nải” bằng tre đan, có sơn nên nó thành thùng kín. Đầu thế kỷ XIX, có nhà họ Đoàn nghĩ ra món ăn ngon: Chả cá, và từ đó chính quyền cũng chịu thua gia đình này, đành chấp nhận phố này mang tên Chả Cá, mà Hàng Sơn không còn nữa.

Hàng Trống nay cũng không còn ai làm nghề bưng trống, tiện tang trống cho trẻ hay làm thứ trống ếch bịt bằng da dê… nó từng có tên Hàng Thêu vì ngoài nghề vẽ tranh, người dân ở đây còn có nghề thêu nổi tiếng.

Phố Hàng Bún một thời có tên là Hàng Mụn, không phải mụn trên cơ thể mà là mụn bằng vải cũ để vá quần áo. Nhắc đến dòng tên này ta có phần ngậm ngùi về một thời Thăng Long nghèo khó, quần áo rách phải vá chằng vá đụp nên mới có hẳn một phố bán các thứ mụn đủ màu như thế.

Trại Hàng Hoa nay cũng đã lặn chìm vào lòng đất. Nó là đầu dốc Ngọc Hà, cạnh vườn Bách Thảo, mà từ chỗ này Khái Hưng và Nhất Linh đã sáng tác tiểu thuyết “Gánh hàng hoa” nổi tiếng một thời, được dựng thành phim với chủ đề trong sáng của người con gái Hà Nội bán hoa nuôi chồng ăn học…

Phố Hàng Chai như trên đã nói, thực ra đây là một ngõ nhỏ, cực nhỏ, chỉ có bề rộng chưa đầy 2m, từng là nơi chiều chiều các bà đi rong buôn bán các loại phế phẩm. Là lông gà lông vịt, chai lọ cũ, sắt vụn đồng nát, vỏ bao đựng chè tầu bằng thiếc, bằng thủy tinh, gọi chung là các bà “đồng nát, chè chai lông vịt” vì thế mà ngõ này mang tên ngõ Chè Chai.

Không hiểu sao sau này chính quyền thành phố lại gạt lịch sử ra ngoài, gọi nó là phố Hàng Chai, cũng như bỏ cái tên phố Hàng Đũa, một nét đặc biệt của người Việt Nam, ăn cơm bằng đũa mà không ăn bằng thìa, bằng dĩa hoặc ăn bốc.

Cũng không hiểu còn những ai ở Hà Nội nhớ về cái phố nho nhỏ ấy từng mang tên như thế, nó khuất mình phía sau ga Hàng Cỏ, nay là ga Trần Quý Cáp.

Còn Hàng Bút vốn là đoạn cuối của phố Thuốc Bắc. Hàng Bừa và Hàng Cuốc (nay gộp lại là phố Lò Rèn), Hàng Tàn tức Hàng Lọng (nay là đoạn đầu phố Lê Duẩn), Hàng Bột (nay là phố Tôn Đức Thắng).

Hàng Đàn (nay là phố Hàng Quạt), phố Hàng Màn (nay là đoạn đầu phố Hàng Giày), phố Hàng Lam (đoạn đầu phố Hàng Ngang), phố Hàng Lờ (cuối Hàng Bông), phố Hàng Nâu (nay là Trần Nhật Duật), phố Hàng Tiện (nay là đoạn đầu Hàng Gai), phố Hàng Trứng (đoạn cuối phố Hàng Mắm), phố Hàng Gạo (phố Đồng Xuân), phố Hàng Sắt (nay là đoạn đầu phố Thuốc Bắc).

Advertisements

3 phản hồi to “Có thể bạn chưa biết: Những phố “Hàng” ở Hà Nội đã bị mất tên”

  1. maket said

    Cám ơn bác Mô hầy, xin phép bác cho Maket bổ sung Trại hàng hoa-còn gọi là những làng hoa của Thập tam trại
    Cả vùng “Thập Tam Trại” lúc đầu làm nông nghiệp nhưng rồi sau Ngọc Hà, Hữu Tiệp đã chuyển sang trồng hoa từ hàng ngàn năm nay và trở thành nổi tiếng. Nổi tiếng đến nỗi người Kinh Kỳ đã gọi nó bằng cái tên mới: Trại Hàng Hoa và có câu ca “Con gái ở trại hàng hoa. Ăn cơm nửa bữa ngủ nhà nửa đêm”.

    Đó là hai làng nhỏ nằm ở phía đông bắc Tổng nội huyện Vĩnh Thuận, phủ Phụng Thiêm thuộc kinh thành Thăng Long xưa. Đầu thời Pháp thuộc là huyện Hoàn Long sau đổi là Đại Lý Hoàn Long tỉnh Hà Đông. Con đường bao phía đông bắc Ngọc Hà (phố Ngọc Hà) hiện nay chính là danh giới giữa thành nội và ngoại thành thời trước.

    Ngọc Hà, Hữu Tiệp tuy là hai làng nhỏ, nhưng nằm sát cạnh Hoàng Thành cũ, nên nơi đây còn rất nhiều dấu tích các lâu đài dinh thự của các ông Hoàng bà Chúa ..Trong các dinh ấy, ngày xưa, nơi nào mà không có hoa viên, cây cảnh. Người chăm sóc hoa là người Ngọc Hà, Hữu Tiệp. Thời trước, dân hai làng này chỉ chuyên trồng hoa cúng: Mẫu đơn, hồng, huệ, sói, cúc, ngâu… Nghề trồng hoa đã có gần 10 thế kỷ. Mỗi buổi sáng, các cô gái lại xâu hoa thành từng tràng hoặc gói hoa thành từng gói lá sen mang đến treo sẵn ở cửa những nhà có điện thờ đặt mua theo ngày hoặc bán trước cửa các đền, chùa cho khách thập phương đi lễ.

    Đầu thế kỷ XX, người Pháp lập một cơ sở trồng hoa ở Thụy Khuê (Vườn hoa La-phô-duy-phuốc). Dân Ngọc Hà học thêm được kỹ thuật gieo trồng rất nhiều giống hoa mới: Cẩm chướng, hoa Tim, hoa Bướm, hoa Loa kèn, Cúc Tây, Lay ơn, Thược dược, Phăng xê… Hoa Ngọc Hà đã trở thành biểu dương cho nét đẹp hào hoa lịch thiệp của đất Kinh kỳ. Hà Nội có cả một vành đai hoa, nhưng người đời chỉ nhớ hoa Ngọc Hà.

    Hình ảnh những cô gái Ngọc Hà áo tứ thân, thắt vắt, tóc vấn đuôi gà má đỏ hây hây, làn môi cắn chỉ đỏ tươi… uyển chuyển với gánh hàng hoa len lỏi khắp phố phường Hà Nội đã đi vào ca dao: “Phiên rằm chợ chính Yên Quang/ Yêu hoa anh đợi hoa nàng mới mua”. Đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các văn nhân, mặc khách tao nhân.

    .

  2. maket said

    Buồn quá bác Mô !
    Bây chừ còn đâu nữa. Ruộng trồng hoa xưa kia lọt vào giữa phố, trở thành vườn và teo tóp dần theo năm tháng để biến thành những nhà, dãy phố cao tầng nhất là sau mỗi cơn “sốt đất” thì diện mạo của làng hoa lại bị bê tông hóa. Nếp sống thị dân đã thay đổi hoàn toàn không còn cảnh thanh bình của một làng quê có ngàn năm tuổi và đến bây giờ làng hoa Ngọc Hà đã biến thành cổ tích mất rồi.
    Tgia Bùi Sỹ Căn

  3. hth said

    Đ/c Mô truyền xong chưa đấy? Ráng khoẻ nhanh ra HN lượn các “hàng” nhé!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: